ลักษณะเรือนไทยทางภาคใต้

<p><b>ภาพประกอบ  1   </b>       ลักษณะเรือนไทยทางภาคใต้   <p> <b>ที่มา  : </b>  หนังสือ สารานุกรรมวัฒนธรรมภาคใต้

ภาพประกอบ 1 ลักษณะเรือนไทยทางภาคใต้

ที่มา : หนังสือ สารานุกรรมวัฒนธรรมภาคใต้



  • ลักษณะ

    ลักษณะเรือนพักอาศัยในภาคใต้ของประเทศไทยมีลักษณะร่วมกับเรือนไทยในภาคอื่น ๆ ของประเทศไทย คือ เป็นเรือนไทยไม้ยกพื้นสูงเหนือศีรษะ ฝาใช้กระดาน ไม้ไผ่สาน หรือสังกะสี เครื่องมุงหลังคาก็เป็นวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่นใต้ถุนเรือนไทยใช้เป็นที่พักผ่อน เก็บของประกอบอาชีพเสริม เช่น ทำกรงนก สานเสื่อกระจูด หรือเป็นคอกสัตว์ ประเภทของเรือนก็มีทั้งเรือนเครื่องสับ ที่มีความมั่นคงแข็งแรงและเรือนเครื่องผูก ซึ่งส่วนมากได้แก่เรือนพักชั่วคราวของชาวนาหรือชาวประมงที่ปลูกเรียงรายไปตามชายฝั่งทะเลทั้งสองด้าน คือ ฝั่งทะเลอันดามัน อ่าวไทย ลักษณะเฉพาะตัวของเรือนพักอาศัยในภาคใต้ มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรม คือ หลังคาจะเป็นหลังคาทรงสูงมีความลาดชัน เพื่อให้น้ำฝนไหลผ่านโดยสะดวก หลังคาโดยทั่วไปมีสามแบบ คือ หลังคาจั่ว หลังคาปั้นหยา หรือหลังคาจั่วมนิลา มีการต่อชายคาออกไปคลุมบันไดเนื่องจากฝนตกชุกมากในบริเวณภาคใต้ ไม่นิยมฝังเสาเรือนลงในพื้นดินแต่จะใช้ตอม่อหรือฐานเสาหรือเรียกว่า “บาทเสา” ที่ทำด้วยไม้เนื้อแข็ง ศิลาแลง หรือที่ทำจากก่ออิฐฉาบปูนรองรับวิธีการสร้างบ้านเรือนนั้นจะประกอบส่วนต่าง ๆ ของเรือนบนพื้นดินก่อนแล้วจึงยกส่วนโครงสร้างต่าง ๆ ขึ้นประกอบเป็นตัวเรือนอีกทีหนึ่ง ซึ่งวิธีสร้างบ้านเรือนแบบนี้ตามหลักสากลนิยมเรียกว่า Prefabrication วิธีการก่อสร้างดังกล่าวทำให้สะดวกในการย้ายบ้าน ซึ่งนิยมย้ายบ้านทั้งโดยใช้คนหาม หลังจากถอดส่วนที่มีน้ำหนักมากออกก่อน เช่น ฝา และกระเบื้องมุงหลังคา เป็นต้น แต่เดิมชาวใต้ไม่นิยมสร้างรั้วกั้นบริเวณเรือน แต่จะปลูกไม้ผล เช่น มะพร้าว มะม่วง ขนุน หรือกล้วย เพื่อให้ได้ร่มเงา และการแสดงอาณาเขตของบริเวณบ้านเรือน ซึ่งนิยมสร้างแยกกันเป็นหลัง ๆ การวางตัวเรือนจะหันหน้าเข้าหาเส้นทางสัญจร ทั้งทางน้ำ และทางบก ซึ่งจะสามารถรับลมบกและลมทะเลได้ การวางตัวเรือนดังกล่าวทำให้ชาวใต้ใช้ทิศทางการนอนที่นิยมหันศีรษะไปทางทิศใต้เป็นหลัก สร้างเป็นโรงเรือนขนาดเล็กเรียกว่าเรือนข้าว หรือห้องข้าว สำหรับเก็บข้าวเปลือกไว้ในบริเวณบ้าน เรือนชาวสวนยางพาราจะมีโรงสำหรับทำน้ำยางให้เป็นยางแผ่น และมีที่ตากยางเพื่อส่งโรงงาน เรือนชาวประมงจะมีที่ตากปลา หรือผลิตผลทางการประมงอื่น ๆ ส่วนอาคารพาณิชย์ หรือร้านค้าจะนิยมสร้างเป็นเรือนแถวสองชั้น ขนานไปกับเส้นทางสัญจร ลักษณะของเรือนแถวนั้นเป็นที่นิยมมากในภาคใต้เรือนพักอาศัยทางภาคใต้นับได้ว่ามีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น เนื่องจากเรือนเหล่านี้ สร้างขึ้นโดยภูมิปัญญาของช่างไม้ที่แสดงฝีมือเชิงช่างในการออกแบบเรือนพักอาศัยให้มีรูปทรงที่เหมาะกับภูมิอากาศ ใช้วัสดุก่อสร้างที่หาได้ในท้องถิ่น

รูปภาพประกอบFlashวีดีโอคลิปต์คำบรรยายเอกสาร Acrobat

  • เอกสารอ้างอิง

    หนังสือ สารานุกรรมวัฒนธรรมภาคใต้ จัดทำโดย : ธนาคารไทยพาณิชย์