การย้อมสีธรรมชาติ ของผ้ามัดของ บ้านคีรีวงค์ จังหวัดนครศรีธรรมราช

<p><b>ภาพประกอบ  1   </b>    ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ  บ้านคีรีวงค์  จังหวัดนครศรีธรรมราช<p> <b>ที่มา  : </b>  หนังสือ สรานุกรรมวัฒนธรรมภาคใต้

ภาพประกอบ 1 ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ บ้านคีรีวงค์ จังหวัดนครศรีธรรมราช

ที่มา : หนังสือ สรานุกรรมวัฒนธรรมภาคใต้



  • วัสดุ

    วัสดุทำสี ได้แก่ ใบไม้และเปลือกไม้ เช่น ใบมังคุด ใบเพกา ใบหูกวาง แกนขนุน เปลือกลูกเนียง ฝักสะตอ เปลือกมังคุด เปลือกเงาะ ผ้าฝ้าย และผ้าลินิน ไม้ไผ่ สำหรับมัดลายผ้าก่อนย้อมสี กะละมังที่ใช้ในการต้มผ้า เชือกใช้สำหรับการตากผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ ผงซักฟอก สำหรับต้มผ้าก่อนเพื่อสลายไขมันในเนื้อผ้า ผ้าขาวบาง ใช้ในการกรองน้ำสีธรรมชาติ

  • วิธีการทำ

    วิธีการทำผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ

    การทำสีย้อมผ้าด้วยการเตรียมเปลือกไม้และใบไม้ โดยเปลือกใบไม้ เปลือกไม้ ตามสีที่ ต้องการ เช่น ใบมังคุดให้สีเทา เปลือกมังคุดให้สีน้ำตาล เปลือกลูกเนียงให้สีเขียวเข้ม แกนขนุนให้สีเหลือง เปลือกสะตอให้สีเขียว ใบเพกาให้สีเทา เปลือกเงาะให้สีน้ำตาล ใบหูกวางให้สีเนื้อ เมื่อเลือกวัสดุให้สีตามต้องการได้แล้ว นำมาสับเป็นชิ้นเล็ก ๆ นำไปต้มในน้ำสะอาด ประมาณ ๑ คืน น้ำสีที่ต้มแล้วนำมากรองด้วยผ้าขาวบาง เตรียมไว้เพื่อมัดย้อม น้ำสีที่เหลือให้แช่ไว้ในน้ำสีที่ยังไม่ได้กรอง พร้อมเปลือกหรือใบไม้การเตรียมผ้าและขจัดไขมัน นำผ้าลินินหรือผ้าฝ้ายมาออกแบบตามต้องการ ตัดผ้าตาม ผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบ เช่น เสื้อ กางเกง กระโปรง กระเป๋า เป็นต้น การตัดผ้าก่อนนำไปมัดย้อมเพราะจะประหยัดสีธรรมชาติที่ใช้ย้อม นำผ้ามาตัดเรียบร้อยแล้วไปต้มกับผงซักฟอกเพื่อขจัดไขมัน ต้มผ้าประมาณ ๑-๒ ชั่วโมง นำไปล้างกับน้ำสะอาดอีกครั้ง เพื่อชะล้างผงซักฟอกให้หมดการมัดลายผ้า การมัดลายผ้าขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ทำว่าจะมัดรูปแบบใด ใช้ไม้ไผ่ช่วยในการมัด ลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมแบบยาว หรือใช้ยางวงมัดทำลาย ลายที่นิยมส่วนใหญ่นิยมมัดลายกุหลาบ ลายวงกลม ลายยาว

    การย้อมสีธรรมชาติ : โดยนำผ้าที่มัดลายเรียบร้อยแล้วจุ่มลงไปในน้ำทีละนิด ไม่ควรใส่ผ้าลงไปทีเดียว เพราะจะทำให้น้ำสีติดผ้าไม่ทั่ว และลายออกมาไม่สวยงาม แล้วนำผ้าไปต้มในน้ำสีที่กรองไว้ ประมาณ ๑ คืน นำผ้ามัดย้อมมาแกะลาย ตรวจสอบว่าได้ลายตามต้องการหรือไม่ ถ้าน้ำสีไม่ติดผ้าหรือติดไม่ทั่วตามต้องการ ก็ต้องนำไปต้มในน้ำสีใหม่อีกครั้ง เพื่อให้ได้ลวดลายที่สวยงามตามต้องการ นำผ้าไปล้างในน้ำสะอาดอีกครั้ง นำผ้าที่ได้สีตามความพอใจแล้วนำไปตากในที่ร่ม ๑ วัน ผ้าแห้งแล้วนำไปตัดแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ตามต้องการ

  • ประโยชน์

    ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ บ้านคีรีวงค์ นำมาแปรรูปได้หลายแบบ ตัดเย็บเป็นเสื้อ กางเกง กระโปรง ผ้าคลุมโต๊ะ ผ้าเช็ดหน้า กระเป๋าใส่เงิน ย่าม ถุงใส่ของกระจุกกระจิก หรือนำมาแปรรูปตามชอบ เหมาะสำหรับเป็นของที่ระลึก ของฝากญาติมิตร

รูปภาพประกอบFlashวีดีโอคลิปต์คำบรรยายเอกสาร Acrobat

  • เอกสารอ้างอิง

    หนังสือ เมืองนครศรีธรรมราช
    จัดทำโดย : สำนักศิลปวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏนครศรีธรรมราช