ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ บ้านคีรีวง จังหวัดนครศรีธรรมราช

  • วัสดุ

    วัสดุทำสี ได้แก่ ใบไม้และเปลืกไม้ เช่น ใบเพกา ใบหูกวาง ใบมังคุด แกนขนุน เปลือกลุกเนียง ผักสะตอ เปลือกมังคุด เปลือกเงาะ 2. ผ้าฝ้านและผ้าลินิน 3. ไม้ไผ่ สำหรับมัดลายผ้าก่อยย้อมสี 4. กะลามังที่ใช้สำหรับในการต้มผ้า 5 เชือก ใช้สำหรับการตากผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ 6. ผงซักฟอก สำหรับต้มผ้าก่อนเพื่อสลายไขมันในเนื้อผ้า 7. ผ้าขาวบาง ใช้ในการกรองน้ำสีธรรมชาติ

  • วิธีการทำ

    1. การทำสีย้อมผ้าด้วยการเตรียมเปลือกไม้และใบไม้ เปลืกไม้ ตามสีที่ต้องการ เช่น ใบมังคุดให้สีเทา เปลืกมังคุดให้สีน้ำตาล เปลือกลูกเนีบงให้สีเขียวเข้ม แกนนุนให้สีเหลืองเปลืกสะตอให้สีเขีย ใบเพกาให้สีเทา เปลือกเงาะให้สีน้ำตาล ใบหูกวางให้สีเนื้อ เมื่อเลือกวัสดุให้สีตามต้องการได้แล้วนำมาสับเป็นชิ้นเล็ก ๆ นำไปต้มในน้ำสะอาด ประมาณ 1 คืน น้ำสที่ต้มแล้วนำมากรองด้วยผ้าขาวบาง เตรียมไว้เพื่อมัดย้อม น้ำสีที่เหลือให้แช่ไว้ในน้ำสีที่ยังไม่ได้กรอง พร้อมเปลืกหรือใบไม้
    2. การเตรียมผ้าและขัดไขมัน นำผ้าลินินหรือผ้าฝ้ายมาออกแบบตามต้องการ ตัดผ้าตามผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบ เช่น กางเกง กระโปง กระเป๋า เป็นต้น การตัดผ้าก่อนนำไปมัดย้อมเพราะจะประหยัดสีธรรมชาติที่ใช้ย้อม นำผ้ามาตัดเรียบร้อยแล้วไปต้มกับผงซักฟอกขจัดไขมัน ต้มประมาณ 1 - 2 ชม นำไปล้างกับน้ำสะอาดอีกครั้ง เพื่อชะล้างผงซักฟอกให้หมด
    3. การมัดลายผ้า การมัดลายผ้าขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้ทำว่าจะมัดรูปแบบใด ใช้ไม้ไผ่ช่วยในการมัด ลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมแบบยาว หรือใช้ยางวงมัดทำลาย หรือ ลายที่นิยมส่วนใหญ่นิยมมัดลายกุหลาบ ลายวงกลม ลายยาว
    4. การย้อมสีธรรมรชาติ นำผ้าที่มัดลายเรียบร้อยแล้วจุ่มลงไปในน้ำทีละน้อย ไม่ควรใส่ผ้าลงไปทีเดียวเพราะจะทำให้น้ำสีติดผ้าไม่ทั่ว และลายออกมาไม่สวยงาม แล้วนำผ้าไปต้มในน้ำสีที่กรองไว้ ประมาณ 1 คืน นำผ้าที่ย้อมมาแกะลาย ตรวจสอบว่าได้ลายที่สวยงามตามที่ต้องการนำผ้าไปล้างในน้ำสะอาดอีกครั้งนำผ้าที่ได้สีตามความพอใจแล้วนำไปตากในร่ม 1 วัน ผ้าแห้งแล้วนำไปตัดเย็บแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ตามต้องการ


  • ผลงานที่ปรากฎ

    ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ บ้านคีรีวงค์ นำมาแปรรูปได้หลายแบบตัดเย็บเป็นเสื้อ กางเกง กระโปรง ผ้าคลุมโต๊ะ ผ้าเช็ดหน้า กระเป๋าใส่ ย่าม ถุงใส่ของกระจุกกระจิก เหมะสำหรับเป็นของที่ระลึก ของฝากญาติมิตร

รูปภาพประกอบFlashวีดีโอคลิปต์คำบรรยายเอกสาร Acrobat

  • เอกสารอ้างอิง

    หนังสือ นครศรีธรรมราช

    ที่มา : สำนักวิทยบริการ สถาบันราชภัฏนครศรีธรรมราช